Land en landschap
Costa Rica is met een oppervlakte van 51.100 km² ongeveer 1,2 keer zo groot als Nederland. Er zijn twee lange kuststroken; één aan de Caribische zee en de andere aan de Stille Oceaan. De kustvlakten zijn laag maar daartussen liggen lange bergketens van vulkanische oorsprong. De hoogste top van het land; de Cerro Chirripó is ruim 3800 m hoog. Costa Rica heeft twee buurlanden: Nicaragua in het noorden en Panama in het zuiden. Een heel groot deel van Costa Rica is beschermd natuurgebied. Het land leent zich hier ook voor omdat het in vroeger tijden weliswaar gekoloniseerd is door de Spanjaarden maar daarna relatief met rust is gelaten omdat er niet veel waardevolle spullen (lees: goud) te halen vielen. Met 200 soorten zoogdieren, 350 reptielen en amfibieën, 850 vogels, 10.000 planten en zo'n 40.000 insecten beschikt Costa Rica over een enorme biologische rijkdom. Zeker wanneer je het kleine formaat van het land in aanmerking neemt. Costa Rica heeft regenwouden, nevelwouden, actieve vulkanen, savannen, mangrovebossen, hooggebergte, palmstranden en koraalriffen. Met zijn vier miljoen inwoners is Costa Rica een relatief dun bevolkt land. San José is de hoofdstad en hier spelen de meeste economische, culturele en politieke activiteiten zich grotendeels af. Het ligt in het centrale hoogland en is omringd door vulkanen die je te allen tijde kunt zien. Zodra je San José verlaat, maak je een soort reis in de tijd en-is er alleen nog maar rust en natuur om je heen. Het oostelijke deel van Costa Rica is vooral bekend om zijn bananenplantages en herbergt ook de belangrijkste schildpaddenbroedplaatsen ter wereld in het Tortuguero Nationaal Park. De westkant heeft de mooiste stranden en is een aaneenschakeling van idyllische baaitjes.

Flora en fauna
De flora en fauna van Costa Rica is ronduit uitbundig. De hele regio kenmerkt zich door grote klimaatsverschillen; een bergketen, die voor een deel uit vulkanen bestaat, deelt het gebied in tweeën. Het westelijke kustgebied heeft door de specifieke regentijd een aparte flora die voornamelijk uit semi-tropische regenwouden bestaat. Deze voor een groot deel onaangetaste wouden herbergen nog bijzondere soorten als de pijlgifkikkers,-jaguars en doodshoofdaapjes. De bergketen heeft weer een geheel eigen vegetatie. De hellingen bestaan voor een groot deel uit regen- en nevelwoud. Beroemd voorbeeld hiervan is het Monteverde Nevelwoud, waar de schitterende quetzal voorkomt, de heilige vogel van de Maya's. Bovendien zijn hier uitzonderlijk veel kolibriesoorten te zien. Het oostelijke laagland bestaat voor een groot deel uit tropische jungle die plaats heeft moeten maken voor plantages. Toch zijn er nog veel mooie plekjes waar je 's ochtends door brulapen wordt gewekt. Heel bijzonder in dit gebied is het Tortuguero N.P. waar vanaf juli tot oktober de groene schildpad in zeer grote aantallen (de zgn. arribada's) eieren komen leggen.

Bevolking
De ongeveer 4 miljoen inwoners (71 inwoners per km²) van Costa Rica, 'Tico's' en 'Tica's' genoemd, zijn overwegend (95%) afstammelingen van de Europeanen (lees: Spanjaarden) en zijn merendeels katholiek. In de tijd van de kolonisatie hebben Europese ziektes het grootste deel van de indígenas uitgewist. Minder dan twee procent van de bevolking is van negroïde afkomst. De meesten stammen af van Jamaicaanse slaven, die in de vorige eeuw werden ingezet op de bananenplantages. Zij wonen hoofdzakelijk in de provincie Limón aan de Caribische kust. De oorspronkelijke Indiaanse bevolking maakt heden ten dage iets meer dan één procent van de totale bevolking uit. Gezien de geringe culturele invloed van de indianen en de grote Europese inbreng mag duidelijk zijn dat voor de meeste mensen de natuur een grotere aantrekkingskracht uitoefent dan de cultuur.

Godsdienst
Het grootste gedeelte van de bevolking van Costa Rica is aanhanger van het rooms-katholieke geloof, opgelegd door de Spaanse kolonisten, die het geloof als belangrijk machtsmiddel gebruikten voor de onderdrukking. In Costa Rica is 85% van de bevolking Rooms-katholiek en 15% Protestant.

Afdingen
Afdingen is in Costa Rica alleen gebruikelijk bij het kopen van souvenirs of kunstobjecten. Etenswaren hebben op de markt en in winkels gewoon een vaste prijs.

Beleefdheid
Beleefdheid is een erg belangrijk punt bij de interacties in geheel Centraal-Amerika. Als je iemand aanspreekt, ook in situaties in een winkel of bus, begin dan je gesprek met een groet. Een eenvoudig buenos días of buenas tardes, vergezeld van een glimlach, doen wonderen. Je begroeting wordt beantwoord met een gelijke begroeting van de tegenpartij. Daarna begint het eigenlijke gesprek pas. Als je een gemeenschappelijke ruimte binnenkomt, zoals een restaurant of wachtkamer, is het ook beleefd een algemene groet te geven aan iedereen in de ruimte. Een simpel buenos días of buenas tardes voldoet ook hier.

Kleding
Zorg dat je er verzorgd en schoon uitziet, voor de bevolking van Centraal-Amerika is dit belangrijk. Zelfs arme mensen doen hun best er verzorgd uit te zien. Aangezien je het geld hebt om helemaal vanuit Europa naar Centraal-Amerika te komen, m²et je in de ogen van de lokale bevolking wel rijk zijn. Je wint respect als je je netjes kleed. Dit betekent natuurlijk niet dat je in je duurste Armani outfit over de straten moet gaan. Juwelen en dure (nep)sieraden kun je beter thuis laten (dit voornamelijk i.v.m. straatroof). Kleed je niet tè bloot, niet iedereen is hier van gediend. Shorts zijn, zowel voor mannen als vrouwen, wel geschikt op de stranden en in enkele kustplaatsen. Zwemkleding moet alleen gedragen worden bij zwembaden en op de stranden. Veel lokale vrouwen zwemmen met een T-shirt over hun zwemkleding (dit vaak om wat minder mannelijke aandacht te krijgen). Kleed je ook decent als je kerken bezoekt, dit uit respect voor de lokale bevolking en haar cultuur.

Machogedrag
De mythe die mannen typeert als sterk en vrouwen als fragiel en afhankelijk is nadrukkelijk in Centraal-Amerika aanwezig. Een macho houding en mannelijke trots worden vaak tentoongespreid als een lokale man aandacht van een vrouw probeert op te eisen, vooral in de vorm van fluiten. Vooral alleenreizende vrouwen krijgen vaak volop (ongewenste) aandacht. Als je hiervan niet gediend bent, is het het beste dit eenvoudig te negeren. Je kunt deze problemen minimaliseren door je conservatief te kleden. Het dragen van een trouwring kan ook helpen. Mijd duistere plaatsen en eenzame stranden als je alleen bent. Uiteraard zijn er ook voldoende 'gewone' mannen hier.

Feestdagen
Omdat het overwegend christelijke landen betreft, worden de christelijke feesten als Kerstmis, Driekoningen (6 januari) en Pasen uiteraard alom gevierd. Verder heeft ieder land zijn eigen feestdagen: Gedurende de Heilige Week (Semana Santa) is bijna alles in Costa Rica gesloten. De dagen tussen Kerst en Nieuwjaar worden gezien als een onofficiële vakantieperiode, met name in San José. Ook hier zijn er festivals ter ere van de patroonheiligen. San José's feestdag (Sint Jozef) is op 19 maart en de naamdag van de Virgen de Los Angeles (de patroonheilige van Costa Rica) is op 2 augustus. Día de Juan Santamaria op 11 april herdenkt de nationale held en Día de la Raza (Columbus Dag) op 12 oktober, is als in geheel Centraal-Amerika een nationale feestdag.

Eten en drinken
Het eten in Costa Rica is vrij eenvoudig van aard. Er zijn mogelijkheden te over om het een en ander te nuttigen. Er zijn legio restaurants maar het is minstens zo leuk om eens een keer bij een kleine 'soda' (restaurantje met lokale gerechten) wat te eten. Eet bij voorkeur in drukke restaurants of eettentjes. De mensen eten er niet voor niets en de omloopsnelheid van het bereide eten is hoog. Was je handen goed voor je gaat eten.

Ontbijt (desayuno)
Een stevig ontbijt van tortilla's of brood, eieren (huevos) naar keus klaargemaakt met bacon of worstjes en bonensaus (frijoles) komt het meest voor. Ook typisch Costa Ricaans is het zgn. 'gallo pinto', een mix van rijst en bonen, eventueel geserveerd met eieren. Wie dat te zwaar vindt, kan ook een ontbijt met toast, jam en zoete broodjes krijgen. Costa Rica produceert een van de beste koffiesoorten ter wereld een aanrader dus en verder zijn er altijd verse vruchtensappen (fresco natural) met melk (leche) of met water (agua) te krijgen.

Lunch (almuerzo) diner (cena) en snacks
Voor de Costa Ricanen is de lunch de belangrijkste maaltijd van de dag, voor bezoekers, die vaak onderweg zijn, vaak de minst belangrijke. Vlees (carne), vis (pescado) of kip (pollo) zijn een belangrijk bestanddeel van de maaltijd, en de hoeveelheden zijn vaak groter dan we in Europa gewend zijn, zeker in de duurdere toeristenrestaurants. Verder kun je vaak heerlijke maaltijdsalades krijgen. Casado is een zeer compleet gerecht met o.a. rijst, bonen, salade en naar keuze vlees, vis of kip. De meeste gerechten zijn niet vreselijk scherp gekruid. De flesjes met lokale variaties op tabasco, die op elke tafel staan, kunnen daar alsnog voor zorgen. Overal in de duurdere restaurants van de steden kun je uitstekend vis (met name ceviche, een in citroen gemarineerde vis) eten en verder worden er in de steden ook pasta's, pizza's en chinees voorgeschoteld.

Fruit
De verkrijgbaarheid van fruit is afhankelijk van het seizoen: sinaasappels, bananen en ananassen zijn de meest verkochte fruitsoorten, maar er zijn ook meer exotische vruchten. Om er een paar te noemen: Chirimoy, carambola, granadilla (een soort granaatappel), guave, guayaba, cas (een passievrucht) en papaja. Heerlijk zijn de jugos naturales of vruchtensappen die hier van worden gemaakt

Drinken
Het drinkwater in Costa Rica is zeker in de Centrale Vallei van acceptabele kwaliteit. Buiten deze streek beschikken hotels vaak over filterinstallaties om het drinkwater te zuiveren. Als je echter geen risico wilt nemen is het het beste flessen water te kopen, die vrijwel overal verkrijgbaar zijn. Wijn wordt minder vaak bij het eten gedronken dan bier, maar het is vrijwel overal verkrijgbaar. Bier is in alle soorten en maten te koop. Sterkere brouwsels zijn onder meer rum, gin en het lokale guaro (vuurwater). Verse vruchtensappen zijn overal te krijgen.

Klimaat
Costa Rica heeft een tropisch klimaat en de temperaturen zijn eerder afhankelijk van de hoogteverschillen dan van de tijd van het jaar, variërend tussen de twintig graden in het hoogland tot zo'n dertig graden aan de kusten. Er zijn aan de Stille Oceaankant en in de Centrale Vallei twee seizoenen: de regentijd en de droge tijd. De droge tijd (of zomer) duurt van eind december tot en met april, en het regenseizoen (of winter) duurt van april tot en met november. In het regenseizoen staat alles prachtig in bloei en is het veel groener, waardoor de Costa Ricanen zelf spreken van 'groen seizoen'. De ochtenden zijn meestal mooi zonnig, waarna het 's middags tot een bui kan komen die alles lekker afkoelt.

Beste reistijd
Je kunt het gebied het hele jaar bezoeken. De Caribische kant is vochtiger en buien komen hier het hele jaar door voor. Ze zullen je vakantiegenot echter geenszins beïnvloeden.