Tijdens het lopen van de avond vierdaagse met mijn werk heb ik het met een collegaatje over onze vakantie plannen. Wij willen naar Peru vertel ik. Zij vertelt dat zij en haar vriend graag naar Tibet willen, maar dat er bij bijna alle organisaties (Tibet zelfstandig inkomen via Nepal is erg gecompliceerd) te weinig inschrijvingen zijn. "Oh dan gaan wij wel mee" zeg ik, half serieus, half als grapje. Wat maakt het uit, Peru of Tibet.... En zo gezegd , zo gedaan. De reis van Djoser gaat door, er zijn 8 inschrijvingen met ons erbij, het minimale aantal. Op naar Nepal en Tibet! Nooit over nagedacht, maar de reis was in een woord GEWELDIG! Helaas heb ik het reisverslag van deze reis (nog) niet digitaal, vandaar onderstaand de reisbeschrijving van Djoser om toch een beeld te krijgen.

Dag 1 Amsterdam – aankomst Kathmandu
Dag 2 Kathmandu
Dag 3 Kathmandu
De reis begint in de Nepalese hoofdstad Kathmandu, een fascinerende stad, die vol staat met stoepa’s, tempels, pagodes en andere heiligdommen. Kathmandu is eigenlijk één groot openluchtmuseum, waar op elke straathoek wel iets te zien is. Rond het Durbarplein, het centrum van de stad, liggen bijzondere gebouwen als het koninklijk paleis Hanuman Dhoka, de Talejutempel en het huis van Kumari, de levende kindergodin. Als je geduld weet op te brengen kun je hier misschien een glimp van haar opvangen. De fraaie oude Kasthamandaptempel, de naamgever van de stad, werd volgens de overlevering gebouwd uit het hout van één boom. Vlakbij de stad liggen de stoepa’s Bodnath en Swayambunath. Deze laatste ook wel ‘apentempel’ genoemd, biedt niet alleen een combinatie van boeddhistische en hindoeïstische cultuur, maar ook een mooi uitzicht over de stad en de vallei. Rondom Bodnath hebben zich, sinds de Chinese inval in hun land, veel Tibetanen gevestigd. In de vroege avonduren komen hier veel Tibetanen samen voor hun dagelijkse pelgrimsrondjes om de stoepa. Bij het hindoetempelcomplex Pashupathinath, aan de heilige Bagmathirivier, vinden regelmatig lijkverbrandingen plaats. Zo ook de crematie van de in 2001 vermoorde koninklijke familie. Ook de andere twee koningssteden Patan en Bhaktapur liggen in de Kathmanduvallei. Patan, waar de paleizen en tempels ook aan het Durbarplein liggen, is vanuit Kathmandu eenvoudig bereiken. Wandelliefhebbers kunnen een trekking van een of twee dagen maken in de mooie omgeving van Kathmandu.

Dag 4 Kathmandu - Bhaktapur - Nagarkot
Dag 5 Nagarkot - Zhangmu
We vertrekken met onze eigen bus richting Tibet, maar onderweg in de Kathmanduvallei bezoeken we eerst Bhaktapur. Dit kleine stadje met een wirwar aan steegjes en verschillende mooie pleintjes, ademt nog de sfeer van de Middeleeuwen. Vooral het Durbarplein en het pottenbakkersplein zijn een bezoek meer dan waard. Na Bhaktapur bezoeken we, als de tijd het toelaat, de oude hindoetempel Changu Narayan. Dan slingert de weg zich de hoogte in naar Nagarkot. We verblijven daar bovenaan een heuvelrug, waar je bij helder weer een imponerend uitzicht hebt op het Himalayagebergte. Omdat het in Tibet twee uur en een kwartier later is, vertrekken we vroeg uit Nagarkot. De weg slingert zich langs snelstromende rivieren en veel groen naar de grens. Bij Kodari steken we via de Friendship Bridge de grens over en dan reizen we een stukje in een vrachtwagen door niemandsland naar de Chinese grens. Na de formaliteiten aan de Chinese kant overnachten we in Zhangmu, een typisch grensstadje, dat tegen de bergen aangeplakt lijkt. De lokale bevolking is een mix van Han-Chinezen, Tibetanen en Nepalezen. Doordat hier veel mensen op doortocht overnachten, heeft het dorpje een aparte sfeer.

Dag 6 Zhangmu - Nyalam
Dag 7 Nyalam - Tingri
Van het groen glooiende landschap in Nepal, wordt de omgeving naarmate onze reis naar het hooggelegen Tibetaanse plateau vordert, steeds grilliger en onherbergzamer. De route van de grens naar de hoofdstad, Lhasa, mag zeker een van de spectaculairste routes ter wereld worden genoemd. Deze ‘Friendship Highway’, van Zhangmu tot Lhasa 720 km lang, is een heel bijzonder traject over verschillende hoge bergpassen door het indrukwekkende landschap van Tibet. Rijdend over ‘het Dak van de Wereld’ zie je enkele hoge Himalayapieken, kleine Tibetaanse dorpjes en grazende yaks. Het is niet ver rijden van Zhangmu naar Nyalam, maar we leggen de afstanden met opzet in een betrekkelijk laag tempo af om te wennen aan de hoogteverschillen. Regen kan de weg ‘s zomers wat moeilijk begaanbaar maken, zodat we ondanks de geringe afstand veel tijd nodig hebben. In een paar dagen tijd stijgen we behoorlijk wat meters. Doe het die eerste dagen vooral rustig aan, dan kun je zonder al te veel lichamelijke ongemakken genieten van de omgeving. In Nyalam verblijven we in een eenvoudig onderkomen waar je geen douche en toilet op de kamer vindt. Over de La Lung-pas (5200 meter!) reizen we naar Tingri. Je dient je hier dik te kleden tegen de kou op de passen en het is zaak je rustig voort te bewegen, want de ijle lucht vergt veel van je energie. Bij helder weer kunnen we vanuit Tingri de besneeuwde toppen van de Mount Everest zien. Van Tibetaanse zijde is het zicht op de Mount Everest (met 8848 meter de hoogste berg ter wereld) nog indrukwekkender dan vanaf de Nepalese kant. In Tingri (op 4550 meter) overnachten we weer in een eenvoudig Tibetaans guesthouse. Je hebt geen douche en toilet op de kamer, de sanitaire voorzieningen zijn te vinden in een gebouwtje op de binnenplaats. Het gebrek aan comfort wordt goedgemaakt door de sfeer van de kamers met hun beschilderde wanden en meubelen en met dikke donsdekens op de bedden. En natuurlijk staat er de gebruikelijke thermoskan met heet water, die je altijd kunt laten bijvullen. ‘s Avonds kom iedereen naar de knusse, lekker verwarmde keuken en eetzaal. De heerlijke plens fris water tegen je gezicht, de volgende ochtend, wordt uit de waterput gehaald!

Dag 8 Tingri - Shigatse
Dag 9 Shigatse
Via de Lagpa-pas (5100 meter) rijden we, door ruig berglandschap met fantastisch mooie uitzichten op de omgeving, naar Shigatse. Onderweg zie je nomaden met hun kuddes yaks en schapen. Wellicht een goed moment voor een kopje yakboterthee, de Tibetanen drinken de hele dag door tientallen koppen per dag van deze drank met z’n bijzondere geur en smaak. Eigenlijk is het geen thee, maar gemalen gerst met yakboter, heet water en zout. Yakboterthee is zeker de moeite van het proberen waard, ook al zijn de meeste westerse bezoekers er niet van gecharmeerd. Shigatse, op 3900 meter, is de tweede stad van Tibet en de naam betekent ‘mooie plek’. Je kunt hier het indrukwekkende Tashilunpoklooster bezoeken, de residentie van de Panchen Lama en een van de belangrijkste operationele kloosters in Tibet. Dit klooster heeft, sinds de bouw in 1447 onder leiding van de eerste Dalai Lama, altijd een vooraanstaande plaats ingenomen. Hier kwamen geestelijke en politieke leiders bijeen om de politieke en economische besluiten voor het land te nemen. In die tijd leefden zo’n 3000 monniken in het klooster, nu nog ‘slechts’ 600. Het klooster heeft weinig te lijden gehad tijdens de Culturele Revolutie en wordt onder begeleiding van onze lokale gids bezichtigd. Wellicht tref je het en kun je een van de vele ceremonies bijwonen waarbij de monniken, gekleed in hun traditionele donkerrode gewaden en goudgele mutsen, geconcentreerd hun gebeden prevelen. Tijdens de ‘kora’, de pelgrimsroute om het klooster, kom je Tibetaanse pelgrims tegen, maar heb je ook mooie uitzichten op het klooster en de omgeving van Shigatse. Sla ook de markt, in het historische Tibetaanse stadsdeel en met uitzicht op het oude fort, niet over.

Dag 10 Shigatse - Gyantse
Dag 11 Gyantse - Tsetang
Dag 12 Tsetang
Dag 13 Tsetang - Lhasa
We rijden voornamelijk door vruchtbaar landbouwgebied naar Gyantse. In deze stad zijn de Chinese invloeden niet zo groot, zodat de sfeer nog authentiek Tibetaans is gebleven. In Gyantse, vroeger een belangrijke pleisterplaats voor wolhandelaren op doortocht naar India, kun je de imposante dzong (fort) bekijken en daar het uitzicht bewonderen over het klooster en de stad. Binnen de kloostermuren ligt de 35 meter hoge Kumbumstoepa, een van de mooiste bouwwerken in Tibet, met binnenin 112 kapellen vol beelden en muurschilderingen. Onderweg naar Tsetang passeren we verschillende passen, waarvan een boven de 5000 meter, en heb je prachtige uitzichten op besneeuwde bergen en een gletsjer. De 4974 meter hoge Kambapas geeft een verbluffend zicht op het heilige turkooizen Yamdrok Tso-meer. Langs de kant van de weg staan vele gebedsvaantjes en offerstenen, die de reiziger moeten beschermen. Het geklapper van de vaantjes op de eenzame vlakte is indrukwekkend om te horen en bedoeld om de goden te wijzen op de plaats waar mensen hen vereren. Na een laatste afdaling, tot ongeveer 3600 meter, rijden we naar Shannan, het gebied waar de geschiedenis van Tibet zijn oorsprong vond. Ruim 95 procent van de inwoners is Tibetaans van origine. Sinds de Chinese bezetting zijn veel Chinezen naar Tibet ‘gelokt’, om de integratie van Tibet binnen China te bevorderen, maar rond Tsetang is daar niet veel van te merken. Dit gebied heeft altijd een belangrijke rol gespeeld in de Tibetaanse politiek en geschiedenis. Zo had hier de eerste koning van Tibet zijn zetel, werd er het eerste koninklijke paleis (Yumbulakhang) gebouwd en vonden de eerste tempel van Tibet (de Trandruktempel) en het eerste boeddhistische klooster hier hun oorsprong. Dit gebied is bovendien een belangrijk pelgrimsoord omdat er drie van de vier heilige bergen van Tibet liggen. Redenen en bezienswaardigheden genoeg voor een verblijf van twee nachten. Onderweg naar Lhasa, de hoogstgelegen hoofdstad ter wereld, kunnen we een excursie maken naar het Samyeklooster, het oudste klooster van Tibet. Het is slechts te bereiken na een dagenlange pelgrimsroute of via een tocht met een eenvoudige houten boot over de Yarlung Tsangpo-rivier. Bij voldoende belangstelling gebruiken we de laatste mogelijkheid om dit bijzondere klooster te gaan bekijken.

Dag 14 t/m 17 Lhasa
Het eerste dat je ziet als je Lhasa nadert, is het Potalapaleis, dat is gebouwd op een heuvel en hoog boven de stad uittorent. Hoewel dit paleis de winterresidentie van de Dalai Lama was, is het niet het belangrijkste religieuze bouwwerk. Dat is de centraal gelegen Jokhangtempel, het oudste heiligdom van het Tibetaanse boeddhisme. De vele pelgrims, die van heinde en verre komen en vaak dagenlang onderweg zijn, werpen zich in de volle lengte van het lichaam op de grond en raken met hun voorhoofd de heilige grond aan. Zo leggen zij al biddend, met hun hele lichaam, hun pelgrimstocht rondom de tempel af. Verzamelplaats voor pelgrims en bezoekers is het plein voor Jokhang, de Barkhor. Het is fascinerend om de pelgrims zich te zien voorbereiden op hun gebeden voor geluk. Het is bijna niet voor te stellen dat dit heiligdom na de Culturele Revolutie een tijd als pension en bioscoop is gebruikt. Gelukkig heeft de tempel zèlf hier geen schade van ondervonden. Ook de moeite waard is het Norbulingka, het voormalige zomerpaleis van de Dalai Lama. Tijdens het vierdaagse verblijf in Lhasa is het ook mogelijk enkele belangrijke kloosterplaatsen even buiten de stad te bezoeken, zoals Drepung en Sera. Drepung is het rijkste kloostercomplex met de meeste monniken. Op de begraafplaats even buiten het Seraklooster worden de stoffelijke resten van overledenen achtergelaten ten prooi aan wilde dieren, want er is niet genoeg hout om de doden te kunnen verbranden. In de tuin van het Seraklooster houden de monniken ‘s middags regelmatig debatten over religie en wereldse zaken, een belangrijk onderdeel van hun opleiding. Wanneer de tijd het toelaat kunnen belangstellenden een blindeninstituut bezoeken.

Dag 18 vlucht Lhasa - Kathmandu
Dag 19 en 20 Kathmandu
Dag 21 Kathmandu - Amsterdam
Dag 22 aankomst Amsterdam
We vliegen van Lhasa rechtstreeks terug naar Nepal. Onderweg heb je nog prachtige uitzichten op de hoogste pieken van de wereld die je eerder vanaf een lager niveau hebt kunnen zien. In Kathmandu heb je voldoende tijd om de dingen te gaan bekijken die je tijdens de eerste dagen nog niet hebt gezien. Kathmandu is bovendien een paradijs voor souvenirjagers. Na een laatste maaltijd in een van de vele gezellige restaurantjes van Kathmandu vlieg je met Qatar Airways terug naar Amsterdam.